Grafik Sürücüsünü Güncelleme ve Etkileri

Birkaç yıl önce, yeni aldığım bir oyunun ana menüsünde bile kare kaybı yaşadığımda ilk suçladığım şey ekran kartıydı. "Demek ki yetmiyor" diye düşünüp forumlarda yükseltme listelerine bakmaya başlamıştım. Sonra biri, "sürücünü kontrol ettin mi?" diye sordu. Kontrol ettim: kart iki yıl önceki bir sürücüyle çalışıyordu. Güncellemeden sonra aynı oyunda hissedilir bir fark oldu — donanım değişmedi, sadece yazılım tarafı yerine oturdu.

O günden beri bilgisayar yavaşladığında ya da video oynatmada takılma gördüğümde baktığım ilk yerlerden biri sürücüler. Grafik sürücü güncelleme işlemi kulağa basit gelir, ama nasıl yaptığınız ve hangi durumda yaptığınız sonucu tamamen değiştiriyor. Aşağıda kendi deneyimimden çıkardığım yöntemi ve bu güncellemelerin gerçekte neyi etkilediğini anlatacağım.

Sürücüyü Doğru Şekilde Güncellemek

İnternette "sürücü güncelleyici" diye pazarlanan onlarca program var. Bir dönem birkaçını denedim; ya yanlış sürücü yüklediler ya da sistemi gereksiz yazılımla doldurdular. Sonunda en sağlıklı yolun elle, üreticinin kendi kaynağından gitmek olduğuna karar verdim.

Önce hangi karta sahip olduğunuzu netleştirin

Windows'ta Win + R tuşlarına basıp dxdiag yazın. Açılan pencerede "Ekran" sekmesinde kartın tam adı ve o an yüklü sürücü sürümü yazar. Aygıt Yöneticisi de işi görür ama dxdiag sürüm numarasını daha net verir. Bu numarayı bir kenara not edin; güncelleme sonrası karşılaştırmak için işinize yarayacak.

Dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız muhtemelen iki grafik biriminiz var: işlemciye gömülü olan ve ayrık ekran kartı. İkisinin de sürücüsü ayrı. Oyun performansı için ayrık kart önemli, ama video oynatma ve tarayıcı hızlandırması çoğu zaman gömülü grafik üzerinden gider. Yani ikisini de güncel tutmakta fayda var.

Sürücüyü nereden indirmeli

Üç ana kaynak var ve hangisini seçeceğiniz duruma bağlı:

Windows Update'in verdiği sürücüler genelde geç gelir ve oyunlara özel optimizasyonları içermez. Ama kararlıdır. Ben masaüstünde üreticinin sitesini, laptop'ta marka destek sayfasını tercih ediyorum.

Temiz kurulum meselesi

Üst üste yapılan güncellemeler zamanla artık dosya bırakıyor. Özellikle marka değiştirdiyseniz — mesela farklı bir üreticinin kartına geçtiyseniz — eski sürücü kalıntıları çakışma yaratır. Bu durumda kurulum sihirbazındaki "temiz kurulum" veya "clean install" seçeneğini işaretliyorum. Ekranınız bir iki saniye kararabilir, panik yapmayın, normal.

Kurulumdan önce yaptığım iki şey var: bir sistem geri yükleme noktası oluşturmak ve açık uygulamaların hepsini kapatmak. Geri yükleme noktası, güncellemenin ters gitmesi durumunda beş dakikada eski hale dönmenizi sağlıyor. Bu alışkanlığı bir kez işe yaradıktan sonra bırakmadım.

Güncellemenin Gerçekte Neyi Değiştirdiği

"Sürücü güncelledim, hiçbir şey değişmedi" diyen çok kişi tanıyorum. Haklı olabilirler, çünkü etki büyük ölçüde ne yaptığınıza bağlı.

Oyun ve 3D uygulamalarda

Yeni çıkan oyunlar için üreticiler özel profiller yayınlıyor. Çıkış günü sürücüsüyle bir hafta önceki sürücü arasında hissedilir fark olabiliyor; ben özellikle yeni oyunlarda kare oranındaki dalgalanmanın azaldığını gözlemledim. Eski oyunlarda ise fark çoğu zaman ölçüm hatası seviyesinde kalıyor. Yani üç yıllık bir oyun için heyecanlanmayın.

Bir de ters durum var: yeni sürücü bazen eski bir oyunda hata çıkarabiliyor. Böyle bir şey yaşarsanız üreticinin arşivinden önceki sürüme dönmek mümkün. Ben bir dönem tam bunu yapmak zorunda kalmıştım.

Video oynatma ve tarayıcı tarafında

Burası en çok küçümsenen kısım. Modern video kodekleri donanım hızlandırma ile çözülüyor. Sürücünüz eskiyse tarayıcı bu hızlandırmayı kullanamaz ve iş işlemciye kalır — sonuç: fan sesi, ısınan laptop, takılan görüntü. YouTube'da yüksek çözünürlüklü video izlerken kare atlıyorsa, sürücüyü güncellemek çoğu zaman çözüyor. Reklam engelleme ve izleme deneyimini iyileştirme konularını ayrıca ele almıştık ama akıcılık sorunuysa mesele, önce sürücüye bakın.

Aynı mantık tarayıcı uzantıları için de geçerli. Üretkenlik amaçlı kullandığım Chrome uzantılarının bazıları arayüz animasyonlarında GPU kullanıyor; güncel sürücüyle arayüz daha akıcı hissettiriyor.

Kararlılık ve güvenlik

Mavi ekran hatalarının önemli bir bölümünün kaynağı sürücülerdir. Rastgele çöken bir sistemle uğraşıyorsanız, grafik sürücüsü şüpheli listenizin başında olmalı. Ayrıca sürücüler de yazılım olduğu için güvenlik yamaları alıyor; zararlı yazılım tespiti ve kaldırma konusunda ne kadar dikkatli olsanız da, güncel olmayan bir sürücü açık kapı bırakabilir.

Şunu da eklemek isterim: sürücü güncelleme her yavaşlığın çözümü değil. Disk doluysa, başlangıç programları şişmişse veya sistem genel olarak boğulmuşsa, Windows'u hızlandırmaya yönelik adımlar ve disk