Windows'u Hızlandırmanın 7 Yolu

Eski dizüstü bilgisayarımı bir sabah açtım, kahvemi yaptım, geri döndüm ve masaüstü hâlâ yükleniyordu. O gün "artık yenisini alma vakti" diye düşünmüştüm. Neyse ki almadım. Bunun yerine bir hafta boyunca sistemi didik didik ettim ve açılış süresini yaklaşık dörtte birine indirdim. Anlatacaklarımın çoğu o haftadan, kalanı da yıllardır başkalarının makinelerini kurcalarken öğrendiklerimden geliyor.

Windows yavaş açılma sorunu genelde tek bir sebepten kaynaklanmaz. Arka planda birikmiş onlarca küçük yük vardır: kendini başlangıca yazmış programlar, güncellenmemiş bir sürücü, dolmuş bir disk, bazen de yıllardır fark edilmeyen bir zararlı yazılım. İyi haber şu ki bunların büyük kısmını hiçbir program indirmeden, Windows'un kendi araçlarıyla çözebilirsiniz.

Açılışı Doğrudan Etkileyen Ayarlar

Bilgisayarı açtığınızda geçen sürenin çoğu, işletim sisteminin kendisinden değil, onunla birlikte ayağa kalkmaya çalışan yazılımlardan kaynaklanıyor. Buradan başlamak, en az emekle en büyük farkı yaratan yöntem.

Başlangıç programlarını gerçekten temizleyin

Ctrl + Shift + Esc ile Görev Yöneticisi'ni açıp "Başlangıç uygulamaları" sekmesine geçin. Sağdaki "Başlangıç etkisi" sütununu bir sıralayın; "Yüksek" yazanlar sizin baş belanız. Bende Spotify, Adobe'nin güncelleyicisi, yazıcı yardımcı programı ve bir oyun platformu bu listedeydi. Dördünü de devre dışı bıraktım ve hiçbiri eksikliğini hissettirmedi; programı kendim açtığımda zaten çalışıyorlar.

Şunlara dokunmayın: antivirüs yazılımınız, dokunmatik yüzey veya ses sürücüsü, bulut senkronizasyonu gerçekten önemli olan bir hizmet. Emin olmadığınız bir girdiyi kapatmadan önce adını aratın; "devre dışı bırak" burada geri dönülemez bir işlem değil, istediğiniz zaman tekrar açabilirsiniz.

Hızlı başlatmayı ve uyku ayarlarını gözden geçirin

Denetim Masası > Güç Seçenekleri > "Güç düğmelerinin yapacaklarını seçin" altında "Hızlı başlatmayı aç" seçeneği var. İsmi umut verici ama SSD kullanan sistemlerde bazen tam tersi etki yapıyor, hatta kapatma sonrası tuhaf donmalara sebep oluyor. Bende kapattığımda açılış birkaç saniye kısaldı. Sizde tersi olabilir; bir hafta açık, bir hafta kapalı deneyip karar verin.

Aynı ekranda güç planınızı da kontrol edin. Dizüstü bilgisayarlarda "Güç tasarrufu" planı işlemciyi kasten yavaşlatır. Prize takılıyken "Dengeli" veya "Yüksek performans" kullanmak mantıklı. Pil ömrü sizin için kritikse, telefon pilini uzun ömürlü tutmak için anlattığım mantığın benzeri burada da geçerli: sürekli uçta çalıştırmak yerine dengeyi tutturmak daha iyi sonuç veriyor.

Sürücüleri ve BIOS'u güncel tutun

Özellikle depolama denetleyicisi ve ekran kartı sürücüsü, açılış süresine beklediğinizden fazla etki ediyor. Windows Update'in getirdiği genel sürücüler çoğu zaman yeterli olsa da, anakart veya dizüstü üreticinizin sitesindeki model özel sürücüler daha stabil çalışıyor. Ben bir kez, hatalı bir depolama sürücüsü yüzünden 40 saniye bekleyen bir makineyi tek güncellemeyle 12 saniyeye indirdim.

Sistemin Genel Yükünü Azaltmak

Açılış hızlandı ama masaüstüne geldikten sonra hâlâ ağır hissediyorsanız, sorun başlangıçta değil sistemin genel sağlığında demektir.

Diski nefes aldırın

Sistem diskinizde en az yüzde 15-20 boş alan bırakmaya çalışın. Windows sanal bellek ve geçici dosyalar için bu alana ihtiyaç duyuyor ve dolu bir diskte her şey gözle görülür şekilde yavaşlıyor. Ayarlar > Sistem > Depolama altındaki Depolama Algılayıcısı'nı açmak, geçici dosyaları ve geri dönüşüm kutusunu otomatik temizliyor. Disk alanı boşaltma konusunda daha detaylı bir yol haritasını sitede ayrıca anlatmıştım; özellikle Windows.old klasörü ve eski güncelleme dosyaları çoğu makinede onlarca gigabayt yer kaplıyor.

Hâlâ mekanik disk kullanıyorsanız, buraya kadar saydığım her şeyden daha etkili tek bir hamle var: SSD'ye geçmek. Orta seviye bir SSD, 15 yıllık bir bilgisayarı bile kullanılabilir hale getiriyor.

Zararlı yazılım ihtimalini eleyin

Sebepsiz yere yavaşlayan, fanı sürekli dönen, tarayıcısında tanımadığı sekmeler açılan bir bilgisayarda ilk şüphelenilmesi gereken şey budur. Windows Defender ile çevrimdışı tarama yapmak iyi bir başlangıç; şüpheniz sürüyorsa ikinci bir tarayıcıyla kontrol edin. Zararlı yazılımları tespit etme ve kaldırma sürecini adım adım anlattığım yazı bu konuda işinizi görecektir.

Tarayıcı ve arka plan uygulamalarını sınırlayın

Bilgisayar yavaş sanıyoruz ama çoğu zaman yavaş olan tarayıcı. Otuz sekme ve on beş uzantı, gigabaytlarca RAM yiyor. Uzantı listenizi yılda bir kez gözden geçirin, kullanmadıklarınızı kaldırın; üretkenlik için gerçekten işe yarayan Chrome uzantılarını seçerken de "az ama iyi" prensibi geçerli.

Ayarlar > Uygulamalar > Yüklü uygulamalar listesinde de bir tur atın. Bir yıldır açmadığınız programlar, arka planda güncelleyici hizmet çalıştırıyor olabilir.

Yedi maddeyi sırayla uygulamak zorunda değilsiniz. Başlangıç listesini temizleyip diskte yer açmak bile çoğu makinede farkı hemen hissettiriyor.

Son bir tavsiye: değişiklikleri hepsini birden yapmayın. Bir ayarı değiştirin, bir gün kullanın, farkı gözlemleyin. Böylece neyin işe yaradığını öğrenirsiniz ve bir sorun çıkarsa hangi adımı geri alacağınızı bilirsi